اديان خداپرستانه تمرکز خود را بر پرستش خدایان می‌گذارند. ادیان انسان‌گرا بشر را یا، به‌عبارت صحیح‌تر، انسان خردمند را می‌ستایند. انسان‌گرایی اعتقادی است که براساس آن انسان خردمند دارای ذاتی مقدس و منحصربه‌فرد است که اساسن متفاوت با ماهیت تمامی حیوانات و پدیده‌های دیگر است. انسان‌گرایان معتقدند که ذات منحصربه‌فرد انسان خردمند مهم‌ترین چیز در این دنیاست و همان است که معنای هرچیزی را که در کائنات رخ می‌دهد تعیین می‌کند. خیر متعالی هرآن چیزی‌ست که برای انسان خردمند خوب باشد. بقیه‌ی دنیا و تمامی موجودات دیگر فقط به این دلیل وجود دارند که در خدمت منافع این گونه‌ی زیستی باشند. تمام انسان‌گرایان انسان را می‌پرستند؛ «انسان بودن» کیفیتی است که از افراد انسانی سرچشمه می‌گیرد و بنابراین آزادی افراد قداست دارد. ذات مقدس بشری در کنه وجود تک‌تک انسان‌های خردمند موجود است. هسته‌ی درونی افراد انسانی به جهان معنا می‌بخشد و منبع کل آثار اخلاقی و سیاسی است. وقتی که دچار تردیدی اخلاقی یا سیاسی می‌شویم باید به درون خود مراجعه کنیم و به ندای درون‌مان گوش فرادهیم – ندای انسانیت.
آیا انسان خردمند توانسته است از میزان رنج در جهان بکاهد؟ علارغم کارهای شگفت‌انگیزی که از انسان‌ها ساخته است، در مورد اهداف خود نامطمئن‌یم و به‌نظر می‌آید که مثل همیشه ناخشنودیم‌. ما از هرزمان دیگری قدرتمندتریم، اما نمی‌دانیم با این قدرت چه کنیم. از آن بدتر، بشر از هرزمان دیگری ولنگارتر شده است. خدایان خودساخته‌ای هستیم که به هیچ‌کس پاسخ‌گو نیستیم. آیا چیزی خطرناک‌تر از خدایانِ ناخشنود و ولنگار که نمی‌دانند چه می‌خواهند وجود دارد؟

نام کتاب: انسان خردمند
نویسنده: یووال نوح هراری
مترجم: نیک گرگین
ناشر: نشر نو